KURAN AHLAKINA GÖRE TEMİZLİK NASIL OLMALIDIR?

Müminlerin diğer tüm konularda olduğu gibi temizlik anlayışlarında da Kuran ahlakının kendilerine kazandırdığı şuur açıklığı sayesinde üstün bir kaliteye sahip oldukları dikkat çekmektedir. Bu kalite doğal olarak yaşamlarındaki her detaya yansımaktadır. Aşağıda temizlik konusuna ilişkin bazı detaylar Kuran ayetleri ve Peygamberimiz (sav)'in hadis-i şerifleri ışığında örneklendirilmiştir:

Önemli Bir Hatırlatma: Bu örneklerde verilen bilgiler aslında insanların büyük bir çoğunluğunun ailesi, okulu ve çevresi vasıtasıyla öğrendiği bilgilerdir. Ancak Kuran ahlakının yaşanmadığı toplumlarda yine büyük bir çoğunluk bu bilgileri uygulamaya geçirmekte üşengeçlik, vurdumduymazlık ve iradesizlik gibi sebeplerle başarılı olamamaktadır. Oysa müminler temizlik ve temizlikle bağlantılı bakım, sağlık, hijyen gibi tüm konularda gösterecekleri titizlikle Allah Katında sevap kazanacaklarını umut ettikleri için, bu davranışları gönülden Allah'a adayarak hareket ederler. Öte yandan Kuran ahlakının yaşanmadığı toplumlarda bazı insanların aşırı titiz olduğu da görülebilmektedir. Fakat bu kimselerde görülen titizlik bilinci tamamen kişisel, psikolojik ya da toplumsal sebeplerden kaynaklanan, Allah'ın rızasını kazanma konusundaki şuurdan yoksun bir bilinçtir.)

Fiziksel Temizlik Nasıl Olmalıdır:


Kuran-ı Kerim'de cennetle ilgili haber verilen detaylardan biri, oradaki insanların fiziksel temizlikleridir. Cennette bulunan insanların bildirildiği bir ayette onların "… sanki (her biri) 'sedefte saklı inci gibi tertemiz, pırıl pırıl" oldukları haber verilmiştir. (Tur Suresi, 24) Ayrıca cennette insanlar için "tertemiz eşler" bulunduğu da pek çok ayetle müjdelenmiştir. (Bakara Suresi, 25) Yüce Allah Kuran'da Hz. Yahya için "… temizlik (de verdik)" diyerek müminlerin temizliğinin önemini bildirmiştir. (Meryem Suresi, 13)

Hz. Muhammed (sav) de hadis-i şeriflerinde müminlerin fiziksel temizliklerine ilişkin olarak şöyle buyurmuştur:

"İslam temizdir. O halde siz de temizleniniz, zira cennete ancak temiz olan girer." (Keşfü'l-hafâ, 1, 288.)

"Vücutlarınızı temiz tutunuz; Allah, sizi temiz kullarından eylesin." ( Muhtar-ül Ehadis 737)

Bu tavsiyeler doğrultusunda, insanların kişisel bakımlarıyla ilgili dikkat etmeleri gereken bazı hususlar ise; temiz kokmak, her gün yıkanmak, el ve tırnak bakımı, dişlerin düzenli fırçalanması, ağız hijyeninin bozulmasına neden olabilecek çürük ve benzeri nedenlerin tedavisi, cildin temiz tutulması, kirli ellerle yüze dokunulmaması gibi hususlar olmalıdır.


Kılık-Kıyafet Temizliği, Bakımı Nasıl Olmalıdır:

Kuran'da müminlerin üzerlerine giydikleri kıyafetlerin de temiz olmasının gerekliliği haber verilmiştir. Ayette şöyle bildirilmektedir:

Elbiseni temizle. Pislikten kaçınıp uzaklaş. (Müddessir Suresi, 4-5)

Peygamberimiz (sav)'in bu konudaki bir hadisi ise şu şekildedir:

"Elbiselerinizi yıkayınız, tıraş olunuz, dişlerinizi temiz tutunuz, güzel ve temiz olunuz". (Muhtar-ül Ehadis 202)

Kıyafet temizliğinde dikkat edilmesi gereken ayrıntılardan bazıları ise; her gün giysilerin değiştirilmesi, giysilerin ve giysilerin bulunduğu dolapların havalandırılması, ayakkabıların her zaman temiz bir görünüme sahip olması, kıyafetlerin estetik yönünün de dikkate alınması, dışarıda giyilen ve gün boyunca muhtelif şekillerde kirlenmeye açık kıyafetlerin ev ortamına gelindiğinde ev giysileriyle değiştirilmesi gibi örneklerdir.

Yaşanan Ortamların Temizliği Nasıl Olmalıdır:

Kendilerini ve giyimlerini temiz tutan Müslümanlar, aynı şekilde yaşadıkları ortamların düzenine de son derece titizlik gösterirler. Kuran'da bu konuda verilen örneklerden biri Hz. İbrahim ile ilgilidir. Allah Hz. İbrahim'e Kabe'yi, orada ibadet edecek olan müminler için temiz tutmasını emretmiştir:

Hani Biz İbrahim'e Evin (Kabe'nin) yerini belirtip hazırladığımız zaman (şöyle emretmiştik:) "Bana hiçbir şeyi ortak koşma, tavaf edenler, kıyam edenler, rükua ve sücuda varanlar için Evimi tertemiz tut." (Hac Suresi, 26)

Ayetin ifadesinden de anlaşıldığı gibi, Allah bu temizliğin öncelikle o mekanı kullanacak ve orada Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla ibadet edecek olan kimseler için yapılmasını bildirmiştir. Bu nedenle müminler de aynı Hz. İbrahim'in uyguladığı gibi, Allah'ın bu buyruğu doğrultusunda, yaşadıkları mekanları temiz, estetik ve göze en hoş gelecek şekilde muhafaza etmelidirler. Öte yandan Yüce Allah Kuran-ı Kerim'de içinde Kendi adının anılmasına izin verdiği evlerde bir nur olduğunu haber vermiştir. (Nur Suresi, 36) Bu yönüyle iman edenlerin yaşadıkları, çalıştıkları, biraraya gelip ibadet ettikleri, Allah'ı zikrettikleri tüm mekanlar bir mescit niteliğindedir ve Allah'ın nurunu taşımaktadır.

Hz. Peygamber (sav) de evlerin temizliğine büyük önem vermiş ve, "Allah güzeldir ve güzeli sever, cömerttir ve cömerdi sever, kerimdir ve kerimi sever, temizdir ve temizi sever. Evlerinizin çevresini temizleyin..." (Tirmizi, edeb 41) sözüyle iman edenlere tavsiyede bulunmuştur.

Yaşanan mekanların temiz, hijyenik ve dolayısıyla sağlıklı yerler haline getirilmesinde düzenli havalandırma, banyo ve mutfak gibi en çok mikrop barındırabilecek yerlerin her kullanımdan sonra detaylı temizliği, toz tutan yerlerin sıkça tozunun alınması, halıların her gün veya gün aşırı süpürülmesi ve gerektiğinde yıkanması gibi faktörlerin önemli rolü bulunmaktadır. Bunun yanı sıra yaşanan yerlerin mümkün olduğunca genişlik ve ferahlık hissi veren, güneş alan, tertipli, düzenli ve aydınlık yerler olması insanlarda sağlayacağı olumlu psikolojik etki bakımından da önemlidir.



Peygamberimiz (sav) "Allah güzeldir ve güzeli sever, cömerttir ve cömerdi sever,
kerimdir ve kerimi sever, temizdir ve temizi sever. Evlerinizin çevresini temizleyin..."
(Tirmizi, edeb 41) sözüyle iman edenlere tavsiyede bulunmuştur.

Yiyeceklerdeki Temizlik Nasıl Olmalıdır:

Müminlerin, titizlik gösterdikleri bir başka konu da yiyeceklerin temiz olanlarını seçmeleridir. Bu, Allah'ın Kuran'da müminler için bildirmiş olduğu bir emridir. Bu konunun bildirildiği pek çok ayetten birkaçı şöyledir:

... Size rızık olarak verdiklerimizin temizinden yiyin (dedik)...
(Bakara Suresi, 57)

Ey insanlar, yeryüzünde olan şeyleri helal ve temiz olarak yiyin ve şeytanın adımlarını izlemeyin. Gerçekte o, sizin için apaçık bir düşmandır. (Bakara Suresi, 168)

Allah müminlerin temiz yiyecekleri seçtiklerini Ashab-ı Kehf'in haber verildiği kıssada da bildirmiştir. Ayetlerde Kehf Ehlinin alışverişte temiz yiyeceklere yöneldiği şöyle haber verilmiştir:

... Dediler ki: "Ne kadar kaldığınızı Rabbiniz daha iyi bilir; şimdi birinizi bu paranızla şehre gönderin de, hangi yiyecek temizse baksın, size ondan bir rızık getirsin…" (Kehf Suresi, 19)

Yukarıda verilen örnekler yaşam boyunca insanın karşılaşabileceği çeşitli durumlardan yalnızca bir kısmına ilişkin detaylardır. Elbette ki örnekler çoğaltılabilir ve kapsamı genişletilebilir. Ancak yer, zaman ve kişilere ilişkin faktörler ne olursa olsun asıl olan her zaman ince düşünce olmalıdır. Mümin, karşılaştığı her yeni durumu Kuran ahlakının gerektirdiği derin ve şuurlu bakış açısıyla değerlendirecek, en doğru ve en temiz olanı Allah'ın izniyle bulacaktır.



Temizlik ve hijyenin insan sağlığını birebir etkilediği unutulmamalıdır.
Her insan, Allah'ın kendisine bahşetmiş olduğu en büyük nimetlerden biri olan bedenini bir emanet gibi korumak
 ve gerekli özeni göstermekle sorumludur.